زوج‌درمانی

ازدواج همه یا هیچ: نگاهی کوتاه به ایده‌های دکتر الی فینکل

دکتر الی فینکل، روان‌شناس دانشگاه نورث‌وسترن، در کتاب «ازدواج همه یا هیچ» می‌گوید ازدواج امروز نه به‌سادگی بهتر از گذشته است و نه بدتر. بهترین ازدواج‌ها از همیشه قوی‌ترند، در حالی که ازدواج‌های متوسط ضعیف‌تر شده‌اند. دلیلش این است که امروز از همسرمان انتظار داریم بیش از هر نسل دیگری نیازهای ما را برآورده کند. در ادامه، ایده‌های اصلی او را به‌طور خلاصه مرور می‌کنیم.

دکتر رسول آقایی · ۵ آبان ۱۴۰۵ · ۴ دقیقه مطالعه

زوجی دست در دست در مسیری کوهستانی، نمادی از ازدواجی رو به رشد

۱. ازدواج از سه دوره گذشته است

فینکل سه دوره برای ازدواج در آمریکا توصیف می‌کند. تا حدود سال ۱۸۵۰، ازدواج بیشتر یک همکاری برای بقا بود: تأمین غذا، سرپناه و امنیت. از حدود ۱۸۵۰ تا ۱۹۶۵، ازدواج به رابطه‌ای همدمانه تبدیل شد که بر پایه‌ی عشق و صمیمیت بنا شده بود. از حدود ۱۹۶۵ تا امروز، در دوره‌ی «خودشکوفایی» زندگی می‌کنیم؛ دوره‌ای که از ازدواج انتظار داریم به ما کمک کند خودمان را بشناسیم و به بهترین نسخه‌ی خودمان تبدیل شویم.

۲. بالا رفتن از «کوه مزلو»

فینکل از هرم نیازهای مزلو به‌عنوان یک استعاره استفاده می‌کند. با گذشت زمان، از ازدواج خواسته‌ایم نیازهایی را برآورده کند که هرچه بیشتر به قله‌ی این کوه نزدیک‌اند: نه فقط امنیت و تعلق، بلکه عزت‌نفس و رشد شخصی. رسیدن به قله می‌تواند رابطه‌ای عمیقاً رضایت‌بخش به همراه داشته باشد. اما آن بالا هوا رقیق است و این صعود از هر دو نفر توان بسیار بیشتری می‌طلبد.

۳. انتظار بیشتر، سرمایه‌گذاری کمتر

تناقض اصلی همین‌جاست. درست زمانی که از ازدواج بیشتر انتظار داریم، بسیاری از زوج‌ها کمتر برای آن وقت می‌گذارند. ساعت‌های طولانی کار، فشارهای فرزندپروری و صفحه‌نمایش‌هایی که تمامی ندارند، زمان و انرژی کمی برای یکدیگر باقی می‌گذارند. وقتی انتظار زیاد با سرمایه‌گذاری کم روبه‌رو می‌شود، نتیجه‌اش ناامیدی است. به همین دلیل است که بهترین ازدواج‌ها شکوفا می‌شوند و بسیاری دیگر دچار مشکل‌اند.

۴. بیشتر سرمایه‌گذاری کنید یا کمتر بخواهید

وقتی میان آنچه انتظار دارید و آنچه برای رابطه می‌گذارید فاصله‌ای وجود دارد، به گفته‌ی فینکل دو راه برای پر کردن آن هست. می‌توانید بیشتر سرمایه‌گذاری کنید و زمان و توجه بیشتری به رابطه بدهید. یا می‌توانید کمتر بخواهید و برای مدتی در بعضی زمینه‌ها انتظاراتتان را پایین بیاورید؛ برای مثال در دوره‌ی پرفشار بزرگ کردن فرزندان کوچک. بسیاری از زوج‌ها کمی از هر دو را انجام می‌دهند. مهم این است که آگاهانه و با هم تصمیم بگیرید.

۵. «ترفندهای کوچک عاشقانه»

هر بهبودی به سرمایه‌گذاری بزرگ نیاز ندارد. فینکل تمرین‌های کوچک و کم‌زحمت را «ترفندهای عاشقانه» می‌نامد. در یکی از پژوهش‌های او، زوج‌ها فقط هفت دقیقه، سه بار در سال، درباره‌ی یک اختلاف اخیر از دید یک فرد سوم بی‌طرف نوشتند؛ کسی که خیر هر دو نفر را می‌خواهد. همین تمرین ساده به حفظ کیفیت ازدواجشان در طول سال کمک کرد. تعبیر مهربانانه‌تر از رفتارهای آزاردهنده‌ی همسر، یا جشن گرفتن خبرهای خوب او با شوق واقعی، نمونه‌های دیگری از این ترفندها هستند.

۶. به رشد یکدیگر کمک کنید

در ازدواجِ مبتنی بر خودشکوفایی، یکی از مهم‌ترین نقش‌های هر همسر این است که به دیگری کمک کند به همان آدمی تبدیل شود که آرزویش را دارد. روان‌شناسان به این «اثر میکل‌آنژ» می‌گویند: همسران مانند یک مجسمه‌ساز می‌توانند به آشکار شدن خودِ آرمانی یکدیگر کمک کنند. از هدف‌های همسرتان حمایت کنید و اجازه دهید او هم از هدف‌های شما حمایت کند.

۷. همه‌چیز را بر دوش یک نفر نگذارید

اینکه از یک نفر بخواهیم همه‌ی نیازهای عاطفی‌مان را برآورده کند، باری سنگین است. فینکل پیشنهاد می‌کند این نیازها را تقسیم کنیم: برای بخشی از آن‌ها به دوستان، خانواده و جامعه‌ی اطرافمان تکیه کنیم تا ازدواجمان مجبور نباشد همه‌چیز را به‌تنهایی به دوش بکشد.

#Finkel